Psalm 49

Iemand het eenkeer vir my gesê: ‘Without money you are nothing.’ Psalm 49 sê geld is nie alles nie. Die probleem is nie rykdom as sulks nie. Verskeie toegewyde gelowiges in die Bybel was ryk (Gen. 13:2, 26:12-13, Job 1, 42, 1Kron. 29:3-4, Matt. 27:57, Luk. 8:3). God gee ons alle dinge ryklik om te geniet (1Tim. 6:17). Die probleem is as rykdom jou sekuriteit word; as jy dit najaag en daarop vertrou; as dit jou van die Here af weglei (Deut. 6:10-12, Ps. 52:9, Spr. 18:11, 30:7-9, Luk. 12:13-21, 1Tim. 6:9-10, Op. 3:17).

 

1. Hoe wyd is die probleem? (v.1-7)

Ek ken twee leraars wat nie ’n salaris gevat het nie, maar die Here vertrou het om vir hulle te sorg. Net so het die Here die Koragiete uit die stam van Levi versorg (v.1). Die Koragiete was afstammelinge van Korag wat teen Moses in opstand gekom het. Die Here het hulle nie vir sy sonde gestraf nie (Num. 26:9-11). Hy het hulle gekies om in die tempel te dien. Hulle was verantwoordelik om wag te staan en lofgesange te sing (1Kron. 9:19-34). Soos die res van die Leviete, het hulle geen grondgebied gekry nie (Jos. 13:33). Die ander stamme moes hulle van stede, weiding en offerdiere voorsien (Jos. 13:14). Alhoewel hulle in ’n sekere sin arm was, het die Here vir hulle gesorg.

Jou eie vermoëns, werkgewer, maatskappy en die ekonomie is nie jou voorsiener nie. Die Here is. Rykdom en selfs jou basiese behoeftes kom van Hom af (Deut. 8:17-18, 1Kron. 29:12, 14, Matt. 6:11, 25-34). Die Koragiete moes dit deur sang vir die volk leer (v.1). Israel moes weet dat die dood ons gelyk sny; dat geld en status nie ’n verskil maak nie (v.2-3, 62:10, Spr. 22:2). Jy word met niks gebore nie en met leë hande verlaat jy die wêreld (1Tim. 6:7). Die vraag is nie hoe baie geld jy verdien nie, maar of jy die wysheid van God het (v.4). Die wêreld het dit nie. Hulle jaag geld en sing daarvan:  

Money, money, money,
must be funny
in the rich man’s world.
Money, money, money,
always sunny
in the rich man’s world.
Aha!
All the things I could do
if I had a little money—
it’s a rich man’s world.
It’s a rich man’s world.1

***

Ek sou kon doen met ’n miljoen.
Ek sou kon doen met ’n miljoen.
Want daarmee was die wêreld vir my oral immer groen, ja,
ek sou kon doen met ’n miljoen.2

God se kinders sing van sy wysheid en van die ewige rykdom wat ons in Christus het: “Vir die musiekleier. Van die Koragiete. ’n Psalm… My mond sal wyse woorde uitspreek; waaroor my hart nadink, spreek van insig. Ek het ’n oop oor vir spreuke; onder lierspel sal ek my raaisel oplos.” (v.1, 4-5). “Laat die woord van Christus in sy volle rykdom in julle woon. Leer en vermaan mekaar, in alle wysheid, deur met dankbare harte psalms, lofgesange en geestelike liedere tot eer van God te sing.” (Kol. 3:16).

And now let the weak say, “I am strong.”
Let the poor say, “I am rich
because of what the Lord has done for us.”
Give thanks.3

***

Ons is nie deur goud of silwer

uit ons onmag vrygekoop,

maar die reddingskrag van Christus

gee ons lewe, gee ons hoop.

Lam van God—vir ewig Here—

Hy het in ons plek kom staan,

nooit sal ons verlore gaan!

Omdat ons ryk in Christus is, vrees ons nie as almal rondom ons korrup is en geld steel nie: “Waarom sou ek bang wees in dae van onheil wanneer die wandade van bedrieërs my omring” (v.6). Ons vrees nie as ’n verkoopsman mense indoen of as TV predikers mense se geld steel nie (Spr. 20:10, 23, Amos 8:5-6, Luk. 19:45-46, 20:47-21:4). Ons vrees nie as ESKOM en die regering bedrog pleeg of as brandstrofpryse die hoogte inskiet nie.

Ons vreesloosheid beteken nie hierdie mense se dade is reg nie. Selfs die arm man wat brood steel omdat hy honger is, doen sonde (Spr. 6:30-31). Wat nog te praat van ryk mense wat ander indoen om hulleself te verryk (v.6-7). Hulle eet, drink en slaap geld. Hulle pronk oor hulle spogvakansies, groot huise, duur karre, ontwerpersklere en -juwele. Hulle deel dit op sosiale media. Maar wat kan hulle aan ons doen? Ons sal nie vrees nie (v.6-7).

 

2. Hoe diep is die probleem? (v.8-21)

Toetankamen was ’n Egiptiese Farao wat om en by 3300 gelede gelewe het. Sy graf is in 1922 ontdek. Dit was vol goud en kosbare skatte. Die Egiptenare het geglo dat hulle hulle rykdom in die volgende lewe kan geniet. Maar na duisende jare was Toetankamen se skatte presies waar dit begrawe is.4

Die ryke sterf soos die arme al het hy baie skatte en ’n mooi grafsteen. Wanneer jy sterf, vat jy niks saam nie (Pred. 5:14). Jy verander in stof (Gen. 3:19).

’n Ryk man kan die dood uitstel, maar hy kan dit nie afstel nie. Hy kan ’n losprys betaal om die doodstraf ontwyk (Eks. 21:30, 1Sam. 14:45). Hy kan die regter omkoop en die dood vryspring. Hy kan goeie mediese behandeling bekostig om ’n bietjie langer te lewe. Maar geen hoeveelheid geld kan die dood onbepaald afstel nie. Geld kan jou nie van sonde, die dood en die hel loskoop nie: “Een familielid kan nooit ’n ander vrykoop nie, hy kan nie aan God die losprys vir hom betaal nie… dat hy vir ewig kan leef en die graf nie sal sien nie.” (v.8, 10). “Rykdom baat niks in ’n tyd van gramskap nie…” (Spr. 11:4).

Geen mens kan homself of iemand anders met aalmoese loskoop nie (Luk. 18:12). God het jou na sy beeld gemaak (Gen. 1:26-27). Jou siel is kosbaar en kan nie met geld gekoop word nie: “want die vrykoopprys vir hulle lewens is te hoog en hy moet vir altyd daarvan afsien dat hy vir ewig kan leef en die graf nie sal sien nie.” (v.9-10). Omdat dit so is, help dit nie jy jaag geld nie: “Wat baat dit ’n mens immers as hy die hele wêreld as wins bekom, maar sy lewe verloor?” (Mark. 8:36).

Soek ewige rykdom vir jouself en jou kinders. ’n Goeie opvoeding en blink toekoms vir jou kinders is nie so belangrik soos ’n Bybelse opvoeding, die evangelie en jou gebede vir hulle redding nie (Deut. 6:7, Spr. 2:6, Ef. 6:4). Sê vir jou kinders dat Jesus alleen hulle uit die graf kan red (Job 33:22-25, 28-30, 1Korintiërs 15). TBN se geloofsgenesers kan nie. Die beste spesialis in die wêreld kan nie, al betaal jy met diamante (v.8-10).

Niemand kan die dood vryspring nie; almal gaan sterf (v.11). Ander mense sal jou rykdom kry (v.11). Jy hoop dat dit jou geliefdes is, maar dalk kry ’n vreemdeling, die regering of jou vyand dit (Pred. 2:18-19, 6:1-2). Dit is buite jou beheer. Een van my vriende het dit gesien gebeur. Om te keer dat sy eksvrou sy besittings erf, het Renier (’n skuilnaam) alles aan die kerk bemaak. Toe Renier oorlede is, het my vriend en die gemeente besluit om nie die geld te vat nie, maar om alles vir sy eksvrou te gee.

Iemand wat op sy geld vertrou, is dwaas. Rykdom is onstabiel: dit is vandag hier en môre weg (1Tim. 6:17, Job 1, Spr. 23:5). Die persoon wat die meeste het, lyk na die grootste wenner, maar wanneer hy sterf, is hy die grootste verloorder. Hy het plase en landgoed na homself vernoem, maar op die einde besit hy net ’n graf (v.12). So beloon wêreld jou: met ’n gat in die grond (v.12). Daar sal jy vir dekades, eeue en millennia wees, totdat Jesus weer kom (v.12). By die opstanding sal die onregverdiges ’n afskuwlike liggaam kry en vir ewig in die hel vergaan (Joh. 5:28-29, Jes. 66:24, Dan. 12:2, Mark. 9:48). Moenie dom wees, sodat jy ewige rykdom vir tydelike rykdom en die hel verruil nie (Luk. 16:19-25, 2Kor. 4:17-18).

Rykdom lyk na iets, “maar ’n mens met skatte is nie blywend nie; hy is net soos die diere—hulle gaan ten gronde” (v.13, Pred. Pred. 3:18-21). Die rykste man op aarde sal soos ’n hond sterf (v.13). Armsalige sot (v.14, 11)! Wat baat rykdom jou? Pred. 5:9-15 sê:

9 Wie geld liefhet,

kry nie genoeg van geld nie,

en wie aan rykdom geheg is,

van inkomste nie.

Ook dit is sinloos.

10 Wanneer iemand

se voorspoed toeneem,

word dié wat dit verbruik meer.

Wat is die wins vir die besitter

daarvan behalwe

dat sy oë dit aanskou?

11 Die arbeider se slaap is soet,

of hy min of baie eet;

maar die oormaat van die ryke

gun hom geen rus,

sodat hy kan slaap nie.

12 Daar is ’n siek euwel

wat ek gesien het onder die son:

rykdom wat deur die besitter

bewaar is tot sy eie nadeel.

13 Hierdie rykdom het verlore

gegaan deur swak besigheid.

Hy het ’n seun verwek,

maar dié sit sonder iets

in sy hand.

14 Soos wat hy naak uit die skoot

van sy moeder gekom het,

sal hy weer heengaan

soos hy gekom het.

Hy sal niks saamneem

vir sy inspanning nie,

niks wat hy met sy hand

kan dra nie.

15 Ja, dit is ook ’n siek euwel:

Net soos hy gekom het,

so gaan hy heen.

Watter voordeel is daar vir hom

dat hy hom vir wind afsloof?

Die ryk man se kinders sien hoe hy alles agterlaat en niks saamvat nie. Tog leer hulle nie daaruit nie. Hulle roem oor hulle pa se rykdom: “hulle volgelinge wat in hul woorde ’n behae het.” (v.14b, 1953). Soos hulle pa, jaag hulle geld na. Het hulle vergeet dat hulle ook gaan sterf? “Soos kleinvee is hulle vir die doderyk bestem, die dood is hulle herder, teen die môre heers opregtes oor hulle. Hulle liggame is bestem vir vertering deur die doderyk, ver van hulle indrukwekkende wonings.” (v.15, vgl. Heb. 9:27).

Wil jy die dood vryspring? Roep tot die Goeie Herder. Hy sal jou veilig deur die dood lei en jou daarna in die hemel na lewende waterfonteine toe lei (Ps. 23:4, Op. 7:17). In die opstandingsmôre sal jy oor die goddelose regeer (Op. 5:10). Die geldgierige mens het geen plek op die nuwe aarde nie. Sy liggaam en siel sal vir ewig in die doderyk en die hel verteer word (v.15c, Matt. 10:28).

Verdien ons nie ook dieselfde vir ons sonde nie? Ja, maar Jesus het aan die kruis gesterf om ons siel los te koop (v.16, Matt. 20:28). ’n Ryk mens kan ons nie loskoop nie (v.8-10), maar God kan (v.16, 1Pet. 1:18-19). As Jesus net ’n mens was, kon Hy ons nie loskoop nie (v8). Juis omdat Hy God en mens is, het Hy die prys vir ons sonde betaal (v.16). Sy lewe het ewige waarde, daarom kon Hy die ewige prys vir miljoene se sonde betaal. Jesus red ons van die mag van sonde, die dood en die hel (v.16, Kol. 2:14, Heb. 2:14-15, 1Joh. 3:8). Wanneer ons hier sterf, sal Hy ons na Hom toe neem (v.16b, Heb. laqach, 73:24, Gen. 5:24, Luk. 23:43, 2Kor. 5:8, Fil. 1:23).

Moet dan nie “bang wees as iemand ryk word, as hy die rykdom van sy huis

vermeerder nie” (v.17). Moenie die ryke vrees wat jou met geld manipuleer, jou met die hof dreig of jou salaris terughou nie (Jak. 2:6, 5:4-6). “Julle leefwyse moet vry wees van geldgierigheid. Wees tevrede met wat julle het, want Hy het gesê, ‘Ek sal jou beslis nie verlaat nie, en ook nie in die steek laat nie’, sodat ons met vertroue kan sê: ‘Die Here is vir my ’n helper—ek sal nie bang wees nie. Wat sal ’n mens aan my doen?’” (Heb. 13:5-6).

Hoekom moet jy nie vrees nie? “want hy sal niks daarvan in sy dood saamneem nie, sy rykdom sal hom nie na benede volg nie.” (v.18). Gelowiges los ook alles agter, maar daar is ’n verskil: ons het ’n skat in die hemel (Matt. 6:20). Soek jy hierdie ewige skat? Wees bereid om alles prys te gee om dit te vind (Matt. 13:44-46). Niks in hierdie wêreld kan hiermee vergelyk word nie. As jy dit eers gevind het, sal jy ruim vir sendelinge en arm gelowiges bydra om sodoende vir jou skatte in die hemel bymekaar te maak (Luk. 12:33, Fil. 4:17, 1Tim. 6:18-19).

Die ryk man dink nie so nie. In sy gedagtes beteken baie geld hy is geseënd (v.19). Ek was daar toe ’n man sy duur kitaar en skoene bekyk en sê: ‘Man, I am blessed! O, I am blessed!’ Die wêreld prys ryk mense. As jy ’n groot salaris verdien, sê hulle: ‘Hy doen goed vir homself!’ (v.19). Die Nuwe Testament lê die klem op geestelike en ewige rykdom:

“Want julle ken die genade van ons Here Jesus Christus: dat Hy wat ryk was, ter wille van julle arm geword het, sodat julle deur sy armoede ryk kan word.” (2Kor. 8:9).

“In Hom het ons die bevryding deur sy bloed, die vergewing van ons oortredings uit die rykdom van sy genade” (Ef. 1:7). 

“sodat Hy in tye wat kom, bewys kan lewer van die allesoortreffende rykdom van sy genade deur sy goedheid aan ons in Christus Jesus.” (Ef. 2:7).

“Aan my, minder as die geringste van al die heiliges, is hierdie genade geskenk, om aan die heidene die evangelie van die onpeilbare rykdom van Christus te verkondig” (Ef. 3:8).

“Ek bid dat Hy vir julle na die rykdom van sy heerlikheid dít sal skenk: om deur sy Gees met krag na die innerlike mens versterk te word” (Ef. 3:16).

Het jy hierdie rykdom? Indien nie sal jy by jou “voorgeslagte aankom. Vir ewig sal hulle die lig nie sien nie.” (v.20). Jy sal in die buitenste duisternis van die hel gewerp word (Matt. 25:30).

So, sê my: lewe jy vir geld? Hou dit jou weg van die Here, sy Woord en die gemeente (Matt. 13:22, 19:16-22)? Wat help rykdom sonder die kennis van God (v.21)? Streef daarna om God deur sy Seun te ken (Joh. 17:3, Fil. 3:8). Verruil die skatte van hierdie wêreld vir die ewige skatte van Christus: “[Moses] het die smaad van die Christus groter rykdom geag as die skatte van Egipte, want hy het uitgesien na die beloning.” (Heb. 11:26).

Moenie in rykdom roem nie, maar roem daarin dat jy God ken (Jer. 9:23-24). Wees soos iemand wat ek ken. Voor sy bekering was hy baie ryk. ‘Ek weet wat dit is om my voet op ’n Lamborghini en ’n Rolls Royce se pedaal neer te sit,’ het hy gesê. Eers toe hy alles verloor, toe vind hy ’n beter skat.


1  Songwriters: Benny Goran Bror Andersson/Bjoern K. Ulvaeus (Money, Money, Money lyrics © BMG Rights Management, Universal Music Publishing Group).

2  Lucas Maree (Miljoen lyrics © O/B/O Capasso).

3  Henry Smith (Give Thanks lyrics © Universal Music Publishing Group).

4  https://www.history.com/topics/ancient-history/tutankhamen

Category Geld, Psalm 49