Hoe kan ’n mens reg wees met God?

Cour gravel

Dit is wat John Cennick in die vroeë tot mid-1700’s wou weet.  ‘Hoe kan ek wéét dat die Here my eendag sal aanvaar?’ het hy gewonder.  Hy het alles in sy vermoë gedoen om vrede met God te hê.  Hy het gevas, gehuil, gebid, die Bybel gelees, sy sondes bely, akkers, blare, krappe en gras geëet.

 

Maar niks het gewerk nie.  Hy moes eers aan die einde van homself kom en besef dat Jesus sy verlossing aan die kruis gekoop het.  Daarna het hy hom nie meer op sy onskuld, pogings of werke beroem nie, maar bely dat Jesus se bloed en lyding sy enigste hoop is.

 

Sy sondelas en vrees vir die hel het verdwyn.  Hy het geweet dat Jesus hom liefhet en vir hom gesterf het.  God se vrede het soos ‘n lig in sy hart ingeskyn en hom met ‘n onbeskryflike vrede gevul.[1]

 

Cennick se belewenis is nie uniek nie.  Meer as 4000 jaar gelede het een van Job se vriende gevra: “Hoe sou dan ‘n mens regverdig wees by God?” (Job 25:4).  Dít is die vraag wat Paulus in Rom. 1:17 beantwoord.

 

  1. Die geregtigheid van God

Voor Martin Luther se bekering het hy gedink Rom. 1:17 verwys na die regverdige oordele van God waardeur Hy ons oordeel.  ‘Ek het die geregtigheid van God gehaat…en was kwaad vir die Here,’ het hy gesê.

 

Na ‘n intense stryd het hy Paulus se woorde verstaan: God gee sy eie geregtigheid as ‘n gratis geskenk aan dié wat in sy Seun glo.  Luther was oorstelp van vreugde: ‘Dit het gevoel of ek geheel en al weergebore is en deur die oop hekke van die paradys ingegaan het.’[2]

 

Kom ons kyk of ons kan sien wat Luther gesien het.  Paulus begin die vers met ‘want’ om te wys hoekom hy in v.16 gesê het dat die evangelie die krag van God tot redding is van elkeen wat glo: dit is omdat God daarin die geregtigheid voorsien wat ons nodig het om voor Hom te staan (v.17).

 

In onsself is ons nie goed genoeg om in sy heilige teenwoordigheid in te kom nie.  Volgens Paulus in Fil. 3:8 is ons geregtigheid soos jou baba se vuil doek of jou hond se mis wat op die gras lê.  Ons beste pogings is so smerig soos ‘n ‘mechanic’ se olie lap of vingernaels, en kan ons nie aanneemlik maak voor God nie (Jes. 64:6).

 

Dit sal dus heeltemal regverdig wees as die Here besluit om ons op die ashoop van die hel te gooi.  Tog het Hy in sy genade gekies om mens te word en onder sy eie wet te staan (Gal. 4:4).  Hy het die wet volmaak gehoorsaam en toe soos ‘n geharde misdadiger gesterf asof Hy dit oortree het (2Kor. 5:21, Gal. 3:13).

 

Dit het Hy vir óns gedoen.  Hoekom was dit nodig?  Ons het die Koning ‘n oneindige bedrag geskuld.  Hy het gesien dat ons dit nie kan betaal nie en ons innig jammer gekry.  Uit sy groot liefde het Hy self die skuld betaal en dit afgeskryf (Matt. 18:23-27, Kol. 2:14).

 

Die rekening het op R0 gestaan.  Ons het nie meer skuld gehad nie, maar was nog steeds brandarm.  Om aan ons die hemel se rykdom te gee, het God die oneindige bedrag van Christus se geregtigheid vir ons inbetaal.  Nou is die hemelse Boekhouer en Bankbestuurder tevrede.

 

Om op te som kan ons sê dat Jesus se kruisdood ons skuld betaal het, en dat sy lewe van geregtigheid ons so ver in die krediet plaas, dat ons dit nie sal kan uitput nie.  Die genade wat Hy vir ons inbetaal het kan nie opraak nie.  Ons is inderdaad skatryk (2Kor. 8:9)!

 

Hoe moet ons die bg. waarhede toepas?

 

[a] Die self-regverdige persoon

Geen mens is regverdig nie (3:10), en daarom help dit nie dat jy deur jou goeie werke of godsdienstige pogings probeer om God se guns te wen nie (10:3).  Jy kan net sowel $900 triljoen se skuld met 5-sente probeer afbetaal.

 

Dalk dink jy dat jy nie só sleg is nie, en dat jy deur jou goeie lewe die Here se aandag kan trek.  Maar of jy nou R1 of R100 het, jy kan nog steeds nie ‘n eersteklas kaartjie na die Bahamas toe bekostig nie.  God se standaard is volmaaktheid; geen mens kan dit bereik nie.  Christus alleen het dit bereik, en daarom het ons sý geregtigheid nodig.

 

[b] Die hopelose ongelowige

Dalk dink jy dat jy te erg teen die Here gesondig het, en dat Hy jou nie kan vergewe nie.  Maar as jy met ‘n berouvolle hart bid dat die Vader Jesus se perfekte lewe en kruisdood in jou plek aanvaar, sal Hy jou nie wegwys nie.

 

Hy sal jou deur die kristalhelder lense van Jesus se lewe en kruisdood bekyk.  Al kom jy met die vuilste hart na Hom toe, sal Hy jou onmiddellik met die skoon klere van Christus se geregtigheid bedek (Sag. 3:3-5).

 

Voortaan sal Hy jou so heilig en regverdig soos Christus self beskou.  Hy sal nooit vir jou sê dat jy nié na Hom toe kan kom nie; die deur is altyd oop.

 

[c] Die onkundige Christen

Het jy ‘n beter kans om deur die Here aanvaar te word omdat jy vandag jou Bybel gelees het, of omdat jy op ‘n geestelike bergtop is?  Is die kans dat die Here jou aanvaar kleiner omdat jy gister gesondig het, of omdat jy vir twee dae nie gebid het nie?

 

Partykeer dink ons dat ons eers ‘n spul goeie werke moet doen en onsself genoeg moet slaan, voordat die Here ons sal aanvaar.  Ons rus gans te maklik op ons goeie werke, stiltetyd en gebede, en nie in Christus alleen nie.

 

Thomas Brooks het gesê: ‘It is not your [quiet time], but…Christ that must save you.  If a man has no share in Christ, he may perish with “Our Father” in his mouth.’[3]

 

Die Here aanvaar jou op grond van Jesus se lewe en kruisdood, en nie op grond van iets wat jy doen of nié doen nie.  Sê dan vir jou goeie werke, stiltetyd en gebede: ‘I will rest no more in you, but now I will rest only in the bosom of Christ, the love of Christ, the righteousness of Christ.’[4]

 

[d] Die persoon wat afgedwaal het

As Christus jou geregtigheid is, is Hy ook jou heiligmaking (1Kor. 1:30).  Iemand by wie die vrug van heiligmaking afwesig is, moet wonder of hy die wortels van regverdigmaking het.  God het ons tog nie geregverdig om onheilig te wees nie, het Hy (Gal. 1:4, Tit. 2:14)?

 

[e] Die beproefde gelowige

Wonder jy hoekom die Here jou straf?  Dit mag wees dat Hy jou tugtig, maar omdat Hy sy Seun in jou plek gestraf en sy geregtigheid aan jou toegereken het, is jou beproewing nie ‘n veroordeling nie (8:1).  Dit is tot jou voordeel (5:1-5, 8:28, Heb. 12:10-11).

 

  1. 2. Uit geloof tot geloof

As jy skaap tjops met groente en gebakte aartappels eet is dit nie jou keel wat jou versadig nie, maar die kos.  En tog het jy ‘n keel nodig om die kos in jou maag te kry, sodat dit jou kan versadig.

 

Net so is dit nie geloof wat jou red nie, maar God se genade.  En tog het jy die keel van geloof nodig om die smullekker kos van God se genade in te neem en te ontvang.  Wat beteken dit om te glo?

 

  • Jy móét glo dat God sy Seun gestuur het om ons te red.
  • Jy móét glo dat Jesus volkome God is, en dat Hy volkome mens geword het.
  • Jy móét glo dat Jesus die Vader volmaak gehoorsaam het.
  • Jy móét glo dat Hy op Golgota die straf ontvang het wat ons moes kry.
  • Jy móét glo dat Hy begrawe is en op die derde dag liggaamlik opgestaan het uit die dood.

 

Geloof is nie ‘n sprong in die donker, asof jy dinge blindelings aanvaar, ‘n kans vat, jou oë toeknyp en hoop vir die beste nie.  Nee, geloof is gebaseer op iets wat in die geskiedenis gebeur het.  “Die geloof dan is ‘n vaste vertroue op die dinge wat ons hoop, ‘n bewys van die dinge wat ons nie sien nie.” (Heb. 11:1).

 

Geloof is niks minder as om die historiese feite van Christus se Persoon, lewe, kruisdood, begrafnis en opstanding te aanvaar nie.  Maar dit is meer as dit.

 

Om in Jesus te glo beteken dat jy op Hom vertrou, net soos wat jy op die grond vertrou om jou gewig te dra.  Iemand wat op Christus vertrou sal sy sonde na Hom toe bring om vergewe te word.

 

En as Hy jou gered het sal jy deur die geloof lewe: “uit geloof tot geloof, soos geskrywe is: Maar die regverdige sal uit die geloof lewe.” (v.17).  Wat beteken dit?  Daar is vier moontlikhede.

 

[a] In 2017 wou Gavin niks van die Here weet nie.  Vandag glo hy in die Here.  Hoe het dit gebeur?  Volgens Ef. 2:8 en Fil. 1:29 het God hom in staat gestel om te glo.  Die geloof het uit God tot Gavin se hart gekom: ‘uit geloof tot geloof’.

 

[b] Toe Nick die evangelie met Phillip deel en hy tot bekering kom, het hy as’t ware sy geloof met hom gedeel: ‘uit geloof tot geloof’.

 

[c] Rentia is nou al vir 10 jaar ‘n Christen.  Haar geloof het van een vlak na die volgende toe gegroei: ‘uit geloof tot geloof’ (vgl. (2Kor. 3:18).

 

[d] Tannie Martie het in 1942 ‘n Christen geword toe sy in Jesus glo.  Sy het deur die jare in Hom geglo, en noudat sy op haar sterfbed lê glo sy nog steeds in Hom.  Van begin tot einde was haar Christelike lewe een van geloof (2Kor. 5:7, Kol. 1:23): ‘uit geloof tot geloof’.

 

Al vier moontlikhede is waar, maar uit die konteks lyk dit of Paulus die laaste een bedoel.  Sy aanhaling van Hab. 2:4 bevestig dit: “Maar die regverdige sal uit die geloof lewe.” (v.17).  Wat beteken dit?

 

Net soos Maria Magdalena en Timoteus in die Nuwe Testament, is Ou Testament gelowiges deur die geloof geregverdig (4:22-25, Gal. 3:6-7).  Hulle het geglo in die Messias wat sou kom.  Hab. 2:4 illustreer dit.

 

God het vir die profeet gesê dat die Babiloniërs teen Jerusalem sou kom om dit te verwoes.  Daarna sou die Here húlle platvee en die regverdige Jode wat in Hom glo laat lewe.

 

Omdat Jesus 600 jaar later vir hulle sou lewe en sterwe, het Hy hulle onskuldig en regverdig verklaar.  Maar hulle geloof was nie ‘n eenmalige aksie nie: hulle het aangehou glo.

 

Net so word ons deur die geloof geregverdig (hfst. 1-5, Gal. 3:11), maar glo ons voortdurend dat God aan ons die krag sal gee om heilig te lewe (hfst. 6-8, Heb. 10:38).  Ons benodig geloof vir regverdigmaking sowel as vir heiligmaking.  Wat is die verskil?

 

Regverdigmaking is die hof se verklaring oor die misdadiger wat in Jesus glo: ‘Jesus het sy volmaakte rekord met joune geruil en jou skuld betaal.’  Jy is skuldig en verdien om gestraf te word, maar deur Jesus verklaar die Vader jou onskuldig en regverdig.

 

In regverdigmaking doen God nie iets in jou nie, maar aan jou: Hy maak ‘n verklaring oor jou.  Een kommentator sê: ‘…in justification God does not change us but accepts us as we are.’[5]

 

Heiligmaking is die proses waarin God iets in ons doen, waarin Hy ons regverdig maak.  Dit sal aanhou totdat jy jou asem uitblaas en in die hemel is.  Dáár sal jy in realiteit word wat jy nou in status is: onskuldig en regverdig.

 

Mense is geneig om die orde van regverdigmaking en heiligmaking om te keer.  ‘As ek goed genoeg lewe sal die Here sê dat ek regverdig is en my in die hemel toelaat,’ is hoe hulle redeneer.  Dit het een van twee dinge tot gevolg.

 

Aan die een kant is mense self-regverdig en hoogmoedig, omdat hulle dink hulle is goed genoeg om in God se teenwoordigheid in te kom.  Hulle sien neer op dié wat (in hulle oë) nie so goed is soos hulle nie.

 

Aan die ander kant raak mense mismoedig en leef hulle in onsekerheid.  Hulle weet nooit of hulle genoeg gedoen het om God se guns te wen nie.  Later beskou hulle Hom as ‘n harde Regter wat hulle nie wíl red nie.

 

Maar dit is omdat hulle die kar van heiligmaking voor die perde van regverdigmaking span.  Hulle is gewoonlik die tipe mense wat hulleself eers wil verander voordat hulle na die Here toe kom.

 

Maar as hulle regverdigmaking en heiligmaking in die regte volgorde gesit het, sou hulle eerste met ‘n berouvolle hart na die Here toe kom en die evangelie glo.  Hulle sou hulle sonde gebring het en vir die Here gevra het om hulle te verander.

 

Heiligmaking sou die gevolg van hulle regverdigmaking wees, en nie die oorsaak nie.  Ons doen nie goeie werke om gered te word nie, maar omdat ons gered is (Ef. 2:8-10).

 

Goeie werke is die toets van ware geloof (Jak. 2:14-26).  Indien jy dus onheilig lewe moet jy nie roem en sê dat die Here jou regverdig verklaar het nie (selfs al glo jy dat Jesus vir jou aan die kruis gesterf het).

 

Die hervormers het Paulus se leer oor regverdigmaking deur die geloof soos volg saamgevat: ‘It is faith alone which justifies, but the faith which justifies is not alone.’[6]  Regverdigmaking lei altyd tot heiligmaking.

 

Die implikasie hiervan is dat jy nie in jou biduur by die werk saam met iemand kan bid wat hierdie lering verwerp nie.  Iemand wat sê dat ons nie deur geloof alleen gered word nie, verkondig ‘n ander evangelie en is nie ‘n Christen nie (Gal. 1:8-9).

 

Nog ‘n implikasie is dat jy nie gemeenskap moet hê met mense wat sê dat hulle die evangelie glo, terwyl hulle onheilige lewens wys dat hulle nie deur die geloof geregverdig is nie.  Met so iemand moet jy nie eers saam eet nie (1Kor. 5:11).

 

Dit beteken nie dat iemand eers goed genoeg moet wees voordat die Here hom aanneem nie.  Te veel kerkmense trap in hierdie strik.  Tannie Sarie sal bv. soos volg oor haar oulike kleinseun spog: ‘Ooo, dis ‘n goeie kind daai.  Ek is seker dat hy reguit hemel toe gaan!’

 

Dalk het jy by oom Frik se begrafnis gehoor hoe iemand sê: ‘Hy was ‘n fantastiese mens.  Hy het so goed gelewe.  As hý nie in die hemel is nie, weet ek nie wie is nie.’

 

Sulke gesprekke laat dit klink of God sy geregtigheid aan goeie mense gee wat dit verdien.  Maar v.17 en die res van die Nuwe Testament (3:22, 28, 4:3, 5, 22-24, 5:17, 9:30, Fil. 3:9) sê dat God dit gratis gee aan slegte mense wat in sy Seun glo.

 

[1] Arnold Dallimore, George Whitefield: vol. 1, The Banner of Truth Trust, Edinburgh: Scotland, 1970, pp. 299-302

[2] Vry vertaal uit Michael Reeves, The Unquenchable Flame, B&H Academic, Nashville: Tennessee, 2009, pp. 47-48

[3] Thomas Brooks, The Secret Key to Heaven, The Banner of Truth Trust, Edinburgh: Scotland, 2006 (1665), p. 196

[4] Thomas Brooks, Precious Remedies Against Satan’s Devices, The Banner of Truth Trust, Edinburgh: Scotland, 1984 (1652), p. 141

[5] Douglas Moo, The NIV Application Commentary: Romans, Zondervan, Grand Rapids: Michigan, 2000, p. 57

[6] John Piper, Future Grace, Inter-Varsity Press, Leicester: England, 1995, p. 21

’n Oproep tot heiligheid

Anointing Aaron

Om heilig te wees beteken primêr om afgesonder te wees. Oor die afgelope paar jaar egter, het die Kerk in Suid-Afrika alles in haar vermoë gedoen om nié anders te wees as die wêreld nie, maar om die wêreld te akkomodeer.  In Eksodus 29 doen God ‘n ernstige beroep op gelowiges om heilig te wees.  “Wees heilig, want Ek is heilig.” (1 Petrus 1:16).

 

Heilige klere (v.4-9, 29-30)

Toe ek op hoërskool was, het ek in die kadetorkes gespeel. Op SA’s het ons lugmag uniform gedra.  Voor inspeksie moes ons ons klere stryk, nie ons arms buig nie (sodat die gestrykte klere nie voue kry nie), ons skoensole poleer, rekke om ons kouse sit sodat dit nie afsak nie, opskeer, almal dieselfde spuitgoed gebruik, ons tande borsel, ons instrumente poleer, en almal ons hare dieselfde sny.  As ons só moes reg kry vir die inspekteur, hoeveel te meer moes Aäron en sy seuns nie voorberei vir diens aan ‘n heilige God nie?

 

Moses moes vir Aäron en sy seuns na die tent se ingang toe bring (v.4, die tabernakel was nog nie gebou nie). Daar moes hy hulle met rein water was.  Hulle moes skoon wees vir diens in God se tent (v.4).  Later kon hulle net hulle hande en voete was (30:19).  Nadat hulle gewas is, moes Moses hulle klere aantrek.  Hy moes vir Aäron die wit onderkleed, blou bo-kleed, skouerkleed met die borstas, gordel vir die skouerkleed, tulband, en goue kroon aantrek (v.5-6).  Daarna moes hy hom met olie op sy kop salf om hoëpriester te wees (v.7).  Die olie was gemaak van 5.5 kg mirre, 2.5 kg soetkaneel, 2.5 kg kalmoes (‘n geurige riet), 5.5. kg kassie (van Cinnamomum cassia se bas), en 3.5 liter olyfolie (30:23-24). Die olie het teen Aäron se baard afgeloop tot op die kraag van sy skouerkleed (Psalm 133:2).  So is sy priesterlike klere geheilig of afgesonder.  Alles sou lekker geruik het.  Die salwing het gewys dat God hom afsonder en met die Gees vul vir spesiale diens.

 

Moses het wit klere aangetrek vir Aäron se seuns (v.8). Hy het hulle gordels en hoofbedekings vasgebind (v.9).  Hoekom het hulle nie self aangetrek nie?  God wou wys dat hulle nie self die amp gekies het nie, maar dat Hý hulle afgesonder het as priesters (Hebreërs 5:4-5).  Hulle sou vir ewig priesters wees (v.9).  Moses het alles gedoen soos wat God gesê het (v.9).  Ná Aäron se dood sou sy nageslag sý klere kry en vir sewe dae gesalf en ingewy word (v.29, 35).  Hierdie klere was net vir sý nageslag wat in die Allerheiligste moes inkom (v.29).

 

Wat is die lesse uit hierdie verse? Wees rein en heilig vir Jesus.  Hoe doen ‘n mens dit?

 

[1] Word gewas in die bad van weergeboorte (Titus 3:5), die Woord (Efesiërs 5:26), en die doop (Hebreërs 10:22). As jy gered is, hoef jy nie weer te bad nie want jy is reeds skoon.  Tog maak sonde nog jou voete vuil.  Was jouself deur gereeld jou sonde te bely (Johannes 13:8-10, 1 Johannes 1:9).

 

[2] Soos Aäron, is Jesus met die olie van die Gees gesalf en ruik Hy soet (Psalm 45:8-9, Matteus 3:16). Hy is die Messias of Christus – die Gesalfde.  Wees naby Hom, sodat die geurige olie van die Gees op jou drup (1 Johannes 2:20).  So kan ook jý ‘n heilige priester wees vir Jesus.  In die Ou Testament was net party mense priesters.  In die Nuwe Testament is elke gelowige ‘n priester (1 Petrus 2:9).

 

In die Middeleeue kon net priesters die nagmaalwyn drink, vir ander bid, en die Skrif uitlê. Ons glo nie dat die dominee of enige ander geestelike leier hoër is as die res nie.  In Christus kan almal die nagmaal gebruik, die Skrif lees, hulle sonde bely, geestelike offers bring (1 Petrus 2:5, Hebreërs 13:15-16, Romeine 12:1), en bid.

 

[3] Ons moet die evangelie aan die volgende geslag oordra (v.28-29, Genesis 18:19, Deuteronomium 6:7, 1 Korintiërs 7:14, 1 Timoteus 2:15, Psalm 78:4-7, Efesiërs 6:4). Die skuld van Suid-Afrika se onheilige jongmense lê aan die voete van onbetrokke pa’s wat nie vir hulle kinders die evangelie leer nie; aan die voete van ouers wat self onheilig is en ‘n slegte voorbeeld stel.  Ons moet verseker ‘n beter taak hierin doen.  As ons en ons kinders onheilig is, sal ons nie die Here sien nie (Hebreërs 12:14).

 

Heilige offers (v.1-3, 10-28, 31-34, 38-42)

‘n Rabbi se seun het vir hom gevra hoe versoening gemaak word vir sondaars. Die Rabbi het gesê:  ‘Deur bloed’ (Levitikus 17:11).  Die seun het gesê:  ‘Hoekom is daar geen bloed-offers in ons sinagoges nie?’  Die Rabbi het geantwoord:  ‘Want geen offer kan buite Jerusalem se tempel gebring word nie, en daardie tempel is verwoes.’  Die seun het sê:  ‘Dan het ons nie versoening nie.’[1]  Sonder bloed kan daar nie versoening en vergifnis wees nie (Hebreërs 9:22).  Daarom was daar offers nodig.  Uiteindelik is die offers in Jesus se kruisdood vervul.

 

Om die priesters af te sonder (28:41) moes Moses ‘n bul en twee ramme sonder gebrek vat (v.1). Moses het spesifieke instruksies van ‘n spesifieke God af ontvang.  Hy moes ongesuurde brode, koeke, en platbrode maak van fyn meel, en dit as ‘n graanoffer bring (v.2).  Hy moes die koeke met olyfolie meng, en die platbrode met olie smeer (v.2).  Die brode het seker soos ongesuurde vetkoek of braaibroodjies geproe.  Hy moes die brode en koeke in ‘n mandjie sit, en dit nader bring saam met die lewende bul en twee ramme (v.3).

 

Nadat Moses die priesters gesalf en geklee het, moes hy die bul na die tent se ingang toe bring (v.10). Aäron en sy seuns het hulle hande op die bul se kop gesit (v.10).  Daardeur het hulle gesimboliseer dat hulle sonde op die dier oorgedra word (Levitikus 16:21-22).  Die dier het gesterf, sodat hulle nie sou nie.  Moses het dan die bul voor die Here geslag by die tent se ingang (v.11).  Die bul se bloed is op die horings van die altaar gesmeer, en die res is aan die voet van die altaar gegooi (v.12).  Die horings het gewys dat God sterk is om te red en sonde te vergewe (vgl. 1 Konings 1:50).

 

Die vet wat oor die ingewande was, die lap aan die lewer, die niere en sy vet, is as ‘n geurige offer op die altaar gebrand (v.13). Die ingewande moes verbrand word, omdat die heidene dit soms gebruik het om die toekoms te voorspel (Esegiël 21:21).  God wou nie hê sy volk moes soos die heidene wees nie.  Die bul se vleis, vel, en pensmis moes as sonde offer buite die kamp verbrand word (v.14).

 

Volgende moes hulle hul hande op die eerste ram se kop lê (v.15, 10). Daarna het Moses die ram geslag, en sy bloed teen die kante van die altaar gegooi (v.16).  Hy moes die ram in verskillende snitte slag (v.17).  Hy het die bene en binnegoed gewas (v.17, seker soos wat ‘n mens afval skoon skrop).  Saam met die kop het hy dit op die rooster as ‘n brandoffer verbrand (v.17-18).  Hierdie was ‘n geurige voedseloffer vir die Here (v.18, Genesis 8:20-22).

 

Die priesters het ook hulle hande op die tweede ram se kop gesit (v.19). Die ram is geslag, en sy bloed is op die priesters se regter oorlobbe, duime, en groottone gesmeer (v.20).  Die res is aan die kant van die altaar uitgegooi (v.20).  Hoekom die regterkant?  Regs is simbolies van sterkte (15:6).  Hoekom die oor, duim, en groottoon?  Die oor het gewys dat hulle gereed was om vir God te luister (21:6).  Die duim het gewys hulle sou God se wil doen, en die groottoon het gewys hulle sou in God se weg wandel.  Iemand sonder duime en groottone was magteloos (Rigters 1:6).  Die priesters het dus gewys dat hulle God met hulle hele krag sou dien.

 

Moses het bloed en salfolie op die priester en sy klere gesprinkel. So het hy gewys dat die priester vergewe en afsonder is (v.21).  Moses moes die tweede ram se vet, vet stert, vet oor die ingewande, lap oor die lewer, niere en die vet daarvan, regterboud, en brode vat (v.22-23).  Hy het dit op die priesters se handpalms gesit (v.24).  Hulle handpalms was seker oop om te wys hulle is arm en behoeftig (v.24).  Hulle moes dit as ‘n beweegoffer voor die Here waai (v.24).  Moses het dit dan bo-op die vorige offer gebrand.  Weereens was daar die aangename geur van braaivleis en vars roosterkoeke (v.25).

 

Moses het die tweede ram se bors voor die Here gewaai, dit geheilig, en dit geëet (v.26-27). Die dy van enige vrede offer was vir die priesters (v.28).  Hulle het die res van die tweede ram se vleis in ‘n heilige plek gekook en geëet (v.31).  Hulle het die skaapvleis en brood voor die tent se ingang as ‘n verbondsete geëet (v.32).  Geen buitestaander kon dit eet nie, en die oorskiet moes verbrand word (v.33-34).

 

Daar moes elke dag twee jaar-oue lammers op die altaar geoffer word: een in die môre en een in die aand (v.38-39).  Saam met die lamsvleis moes hulle 730 ml fynmeel, 875 ml geparste olie, en 875 ml wyn offer (v.40-41).  Lamsvleis met olyfolie en rooiwyn klink darem maar lekker, né?  ‘n Bietjie meel sou dit soos ‘n schnitzel laat smaak het.  Hierdie reël het vir al hulle geslagte gegeld.

 

Wat is die les uit hierdie verse? Kom na die kruis toe vir regverdigmaking en heiligmaking.  Hoe doen ‘n mens dit?  Party mense sê as jy net misties oor die kruis nadink sal jy heilig word.  Dit is onbybels, want jy moet ‘n aktiewe rol speel in jou heiligmaking (Efesiërs 4:22-24).  Dis nie wat ek bedoel met ‘kom na die kruis toe vir heiligmaking’ nie.

 

Ander leef asof God onbetrokke is in ons heiligmaking; asof jy deur jou eie pogings (soos Bybellees en bid) heilig word. Dit is ook verkeerd, want deur sy kruisdood het Jesus selfs die goeie werke wat jy doen, betaal (Efesiërs 2:10).  Vir God om jou goeie werke te aanvaar, moet Jesus dit in sy bloed was (v.20).  Voor God is selfs jou goeie werke walglik (Jesaja 64:4).  Net Jesus se kruisoffer is vir God ‘n lieflike geur (v.18, Efesiërs 5:2, Filippense 3:7-9).

 

Moenie jou lewe bring as ‘n sondeoffer om God se guns te wen nie.  Bring dit as ‘n dankoffer deur die lieflike offer van Jesus se kruisdood (Romeine 12:1). Dit is wat ek bedoel met ‘kom na die kruis toe vir heiligmaking’.  Besef dat Jesus se een goeie werk (die kruis) al jou goeie werke – al is dit ook hoe onvolmaak en swak – aanneemlik maak by God.

 

Jy kan egter nie jou goeie werke in sy bloed was as jy nie eers deur sy kruis-offer geregverdig is nie. Anders is jy soos ‘n Katoliek wat dink genade beteken God stel jou instaat om goed te doen, sodat jy jouself kan red.

 

Om die sondaar te regverdig, plaas God sy sonde op Jesus, die Lam van God (v.10, 1 Petrus 2:24, 2 Korintiërs 5:21). Die sondaar moet buite God se teenwoordigheid in die kamp gestraf word (v.14, Openbaring 22:15).  Jesus sterf egter namens ons buite die kamp (v.14, Hebreërs 13:12, Markus 15:20).  Jesus het die môre en aand offer vervul (v.39), toe Hy om 09:00 gekruisig is, en om 15:00 sy laaste asem uitgeblaas het (Markus 15:25, 34, 37).

 

Vertrou op Jesus en sy kruisdood. Net Hy en sy offer kan God tevrede stel.  Die hoëpriester kon nie sonder ‘n lam in die Allerheiligste inkom nie.  En dink jy jy sal voor God kom sonder die Lam van God in die arms van geloof?  Eet van Hom deur die geloof (v.28, Johannes 6:52-56, 35).  Geniet ook gemeenskap met Hom deur die nagmaalbrood en wyn (v.28, 32, Openbaring 3:20); deur ‘n daaglikse toewyding in die Woord en gebed (v.39).

 

Heilige altaar (v.35-37)

Ek hou nie van bloed nie. Ek word nie flou nie, maar voel ‘n bietjie duislig as ek dit sien.  Ek sal nooit ‘n dokter of paramedic kan wees nie.  Hoe walglik moes dit wees om emmers vol bloed langs, teen, en op die altaar te sien?  Dit moes erger gewees het om dit aan die kruis te sien:  oral oor Jesus se rug, gesig, hande, voete, sy, kop, en liggaam.  Dit is presies die idee wat God wil oordra, want dit is hoe walglik sonde is.  En omdat sonde so erg is, moes selfs die altaar geheilig word.

 

Moses het v.1-34 volgens God se bevel gedoen (v.35). Die hele proses van inwyding en afsondering het oor sewe dae gestrek (v.35).  Moses het elke dag ‘n bul vir versoening geoffer, en daardeur ook die altaar gereinig (v.36).  Om dit te heilig het hy dit ook gesalf (v.36).  Die altaar moes rein en heilig wees vir God om die offers te aanvaar (v.36).  Enigiemand wat aan die altaar geraak het, het heilig geword (v.37, Matteus 23:19).

 

Leer hierdie les uit die altaar: Hoewel die offer op die altaar gebring is, was dit nie die altaar wat die sonde vergewe het nie.  Net so is dit nie die kruis wat sonde vergewe nie, maar Jesus aan die kruis.  Soek ‘n heilige lewe en vergifnis in Jesus – nie in ‘n prent van die kruis in ‘n kerk, of in ‘n goue kruis om jou nek nie.  ‘We preach the cross – we don’t stick it up in our churches.’ (Stuart Olyott).  Die krag vir ‘n heilige lewe lê in Jesus self, en nie in die simbool van ‘n kruis nie.

 

Heilige God (v.43-46)

Ons heiligheid is die sonstrale en stormwolke wat sy onstaan het in God – die Son en Oseaan van heiligheid. Die laaste verse van Eksodus 29 leer vir ons hierdie belangrike deel van heiligheid.

 

God sou sy volk by die tent se ingang ontmoet (v.43). God sou die tent deur sy heerlikheid heilig of afsonder (v.43, 40:34).  Hy het ook die priesters, hulle klere, en die altaar geheilig (v.44).  Eers nadat God alles geheilig het, kon Hy onder sy volk woon (v.45).  Deur sy teenwoordigheid sou die volk geweet het Hý is die Here wat hulle uit Egipte gered het, juis vir hiérdie doel (v.46).  Hy het sy volk liefgehad en wou by hulle wees (v.46).

 

Kom in God se heilige teenwoordigheid in. God het na óns toe gekom, sodat ons na Hóm toe kan kom.  Hy reinig ons harte en woon in ons (v.45, 2 Korintiërs 6:16).  Hy maak die gemeente sy tempel (1 Korintiërs 3:16) en wil hê jy moet deel wees van sy kerk.  Hy red jou juis, omdat Hy bý jou wil wees, en nie omdat Hy mense nodig het om Hom te dien nie (v.45-46, Openbaring 21:3, Handelinge 17:25).  Leef naby Hom deur die Wood en gebed.

 

Christene wat die meeste vir God bereik het in die geskiedenis was heilig. Om bruikbaar te wees moet jy Jesus vurig liefhê en ‘n diep haat hê vir sonde.  Wyle Martin Holdt het eenkeer in ‘n onderdele winkel gestaan toe ‘n kliënt vir die kassier ‘n vuil grap vertel.  Martin het na die man toe gedraai en hard uitgeroep:  ‘Bly stil!  Dis vieslik!’  Daardie Sondag was beide mans se vroue in die kerk.  ‘n Ruk later het die mans saamgekom.  Deur Martin se heilige voorbeeld het twee gesinne na die Here toe gekom.  Mag die Here weer vir ons sulke tye gee.

[1] John Currid, Evangelical Press Study Commentary: Exodus, vol.2, p.239

Wees heilig

Snow white

Heilig beteken ‘afgesonder’:  God het ons afgesonder van die wêreld vir Homself.  Die eerste lesers – die Israeliete in die woestyn – was oppad om die Beloofde Land in te neem.  Kort voor die intog het God deur Moses vir hulle gesê:

 

“As die HERE jou God jou inbring in die land waarheen jy gaan om dit in besit te neem, en Hy baie nasies voor jou uit verjaag: die Hetiete, Girgasiete, Amoriete, Kanaäniete, Feresiete, Hewiete en Jebusiete, sewe nasies, meer en magtiger as jy; en die HERE jou God hulle aan jou oorgee, dat jy hulle verslaan, dan moet jy hulle geheel en al met die banvloek tref; jy mag geen verbond met hulle maak en hulle nie genadig wees nie.  Jy mag jou ook nie met hulle verswaer nie—jy mag jou dogter nie gee aan sy seun, en sy dogter nie neem vir jou seun nie; want hy sal jou seun van My afvallig maak, sodat hulle ander gode dien en die toorn van die HERE teen julle ontvlam en Hy jou gou verdelg.  Maar julle moet met hulle so doen: hulle altare moet julle omgooi en hulle klippilare verbrysel en hulle heilige boomstamme omkap en hulle gesnede beelde met vuur verbrand.” (Deuteronomium 7:1-5). 

 

God se opdragte in hierdie verse staan uit soos ‘n paal bo water:  [1] Moenie met die nasies om jou trou nie, want [2] hulle sal jou leer om afgode te dien – raak ontslae van hulle vuil afgode.  In Genesis 34:1-35:14 gee God vir hulle hierdie lesse in storievorm.  ‘n Storie het trefkrag en is makliker om te onthou.

 

Sonder jou af van die wêreld (hfst.34)

Jong Dina wou weet wat in die wêreld aangaan.  Sy was nuuskierig en het uitgegaan om te sien wat ánder jong meisies doen (v.1).  Sigem, die prins van die land, was wellustig.  Toe Dina eenkant was het hy haar gegryp en verkrag.  Hy het verlief geraak en teer woorde met haar gepraat om haar gewonde hart te probeer wen. Hy het haar in sy huis ingeneem en saam met haar begin bly (v.26).  In ou Israel het ouers hulle kinders se troues gereël.  Sigem het vir sy pa gevra om die bruidprys aan Dina se pa te betaal en die troue te reël (v.2-4).

 

Toe Jakob hoor dat sy dogter verkrag is het hy stilgebly.  Hy het sy hoofskap versaak.  Sy seuns was briesend en het leiding geneem in hierdie saak (v.5-7).  Sigem se pa, Hemor, het voorgestel dat sy familie en Jakob s’n ondertrou, die grond deel, en so een volk word.  Sy voorstel het die belofte van die land aan Abraham en sy nageslag bedreig (15:18):  in die toekoms sou Hemor en die Hewiete saam met Israel die land besit, en die Here se belofte verongeluk.  Iemand moes dringend intree.

 

Sigem was smoorverlief op Dina en sou enige bruidprys betaal (v.8-12).  Jakob se seuns het hulle kans gesien om hom te manipuleer:  om met Dina te trou, moes hy en sy stad besny word.  Indien hulle dit nie wou doen nie, sou hulle vir Dina vat, oppak en trek.  Soos hulle pa en oupa (Jakob en Laban), het hulle mense bedrieg.  Jakob het hulle misleiding gehoor, maar niks gesê nie.  Hy het sy vaderlike verantwoordelikheid versaak en toegelaat dat sy seuns die leiding neem (v.13-17).  Hemor en Sigem het Jakob se rykdom gesien en was al te gierig om ryk skoonfamilie te hê (v.23).  Hulle het vir die misleiding geval en die res van die stad oortuig om besny te word (v.18-24).  Drie dae na die operasie was die mans seer en buite aksie.  Twee van Dina se volbroers,  Simeon en Levi, het die stad se mans vermoor.  Hulle het vir Dina uit Sigem se huis gaan haal.  Die res van Dina se vol- en halfbroers het die stad geplunder –vee, geld, besittings, vroue en kinders (v.25-29).  Hemor, Sigem en die res van die mans het gedink dat hulle Jakob se rykdom sou kry, maar nou het Jakob húlle rykdom gekry.  Toe Jakob hiervan hoor was hy bang.  Hy het sy seuns aangespreek, nie oor hulle sonde nie, maar omdat hy bang was hy tel moles op met die bure (v.30).  Jakob het God se beloftes betwyfel, want hoe kon die vyand sy gesin uitwis as God aan hom ‘n groot nageslag belowe het?  Dina se broers het nie omgegee wat die bure dink nie:  ‘Ons suster is nie ‘n prostituut nie!’ (v.31), het hulle vir Jakob gesê.

 

Jakob het sy belofte van hfst.28 vergeet:  “Toe staan Jakob die môre vroeg op en neem die klip wat hy onder sy hoof gesit het, en rig dit as ‘n gedenksteen op; en hy het olie daaroor uitgegiet.  En hy het die plek Bet-el genoem; maar die naam van die stad was tevore Lus.  En Jakob het ‘n gelofte gedoen en gesê:  As God met my sal wees om my te bewaar op hierdie weg wat ek gaan, en aan my brood sal gee om te eet en klere om aan te trek, en ek behoue na die huis van my vader sal terugkom, dan sal die HERE my God wees.  En hierdie klip wat ek as gedenksteen opgerig het, sal ‘n huis van God wees, en van alles wat U my gee, sal ek aan U sekerlik die tiendes afstaan.” (28:18-22).  Die Here het sý belofte gehou en Jakob veilig teruggebring.  Jakob móés Betel toe gaan, maar het nagelaat om sy belofte te hou.  Hy het Sigem toe getrek (33:18) en groot probleme vir sy gesin veroorsaak.

 

Hierdie hoofstuk leer vir ons om nie met ongelowiges uit te gaan of te trou nie (cf. 1 Korintiërs 7:39).  Ongelowiges dink anders as Christene oor Sondae, geld, kinderopvoeding, en die res van die lewe.  Moet veral nie uit desperaatheid met ‘n ongelowige trou, omdat jy na ‘n lang gewag nog nie ‘n Christen-maat ontmoet het nie.  Leer ook dat pa’s verantwoordelik is vir hulle dogters.  Jakob moes leiding neem, maar het nie.  Weereens dink die wêreld anders as ons oor hierdie saak.  Films soos Romeo & Juliet skep die idee dat ouers alewig in die pad staan van ware liefde.  In die wêreld het die ouers nie veel van ‘n sê nie:  die kinders moet vir hulleself besluit.  Volgens die Bybel moet ouers (veral die pa) betrokke wees in hulle dogters se keuse van ‘n huweliksmaat (Eksodus 22:16-17).  Pa’s moenie eers betrokke wil raak as hulle dogters 19 of 25 is nie, maar moet hulle dogters se harte bewaak wanneer hulle 5 en 12 is.  As jy jou kinders van kleins af help om die regte vriende te kies (v.1, 1 Korintiërs 15:33), sal hulle jou hulp verwelkom wanneer hulle die dag lewensmaats moet kies.

 

Sonder jou af van afgode (hfst.35)

Jakob het sy les geleer en sy gesin Betel toe gelei om die Here te aanbid (v.1, 3, 28:20-22).  Hy het hulle beveel om hulle afgode weg te gooi en hulle oorbelle af te haal (v.2).  Nie dat daar iets fout is met oorbelle nie, maar vir hulle kon dit maklik ‘n versoeking word om die oorbelle te smelt en goue godjies te maak (Eksodus 32:2-4, 33:5-6).  Ragel het afgode gehad (31:19) en dalk het Jakob se seuns afgode gekry by die vroue van Sigem (34:29).  Jakob het vir sy gesin gesê om hulle van hulle sonde te reinig (Jakobus 4:8), hulle te bekeer, en skoon klere aan te trek om hulle reiniging uit te beeld (v.2, Galasiërs 3:26-27).  Jakob het die afgode en oorbelle onder ‘n boom begrawe (v.4).  Hy wou uitbeeld dat hierdie dooie gode is, en dat sy gesin finaal klaar was met afgode.

 

Die Here het vir Jakob beskerm, sodat die omliggende stede hom nie aangeval het soos hy gevrees het nie (v.5, 34:30).  Daar aangekom, het Jakob sy belofte vervul, die plek herbenoem as Betel, en sy trou aan die Here herbevestig (v.6-7, 14-15).  God was tevrede met Jakob se poging.  Hy het aan Jakob verskyn, sy nuwe naam (Israel) en die beloftes wat Hy aan Abraham gemaak het, herhaal (v.9-13).

 

Wat sal jou reaksie wees as iemand kerk toe kom met ‘n Hindu afgod onder sy arm, en die afgod se kop streel terwyl hy lofliede aan die Here sing?  As jy ‘n ware Christen is sal jy geskok wees.  En tog bring ons afgode in ons harte saam kerk toe as ons kom om die Here te aanbid.  Paulus sê gierigheid is afgodery (Kolossense 3:5).  Hoe weet ‘n mens wat die afgod in jou hart is?  Vra vir jouself:

 

  • Wat oorheers my lewe?
  • Wat vul my dagdrome?
  • Wat maak my woedend en angstig?
  • Wat is vir my so belangrik, dat ek maklik stiltetyd of kerk daarvoor sal mis?
  • Waaraan spandeer ek die meeste van my tyd en geld?

 

Antwoorde sal wissel van TV tot kos, musiek, lekkergoed, geld, rook, werk, oefen, troeteldiere, ‘n sekere persoon, stokperdjies, jouself, sekuriteit, en vele meer.  Die Bybel sê:  “alles is my geoorloof, maar ek sal my nie deur iets laat oorheers nie.” (1 Korintiërs 6:12).  “Daarom, my geliefdes, vlug vir die afgodediens.” (1 Korintiërs 10:14).

 

Hoe moet jy hierdie afgode begrawe?  Moenie vir jouself geleenthede skep waar jy versoek kan word nie.  Verwyder dit wat jou versoek.  As sjokolade vir jou ‘n probleem is, moet jy nie sjokolade in jou yskas hou nie (Romeine 13:14).  Moet ook nie sê:  ‘Ek sal môre ophou rook’ nie.  Los dadelik dit wat vir jou ‘n probleem is.  Moenie uitsonderings toelaat of vir jouself ‘n agterdeur ooplos nie.  Begrawe die afgod heeltemal en moenie dat sy blink goue pens uitsteek nie.  Moenie jou verslawing verskoon of regverdig, sodat jy sê:  ‘Dis nie vir my ‘n probleem nie.’  Almal om jou kan sien dat kos vir jou ‘n probleem is.  Hoe gouer jý dit erken, hoe beter.  Los jou afgode.  Aanbid die ware God.  En as jy iets aan Hom belowe het, betaal jou beloftes.

 

The dearest idol I have known,

whate’er that idol be,

help me to tear it from Thy throne,

and worship only Thee

 

-William Cowper-

 

Om heilig te wees beteken nie dat jy ‘n strak gesig het, jouself afsonder soos ‘n monnik, of ‘n stel reëls navolg wat sê:  ‘Jy mag nie TV kyk, rook, ensovoorts’ nie.  Heiligheid is om afgesonder en rein te wees vir God in ‘n donker en bose wêreld:  “Ek bid nie dat U hulle uit die wêreld wegneem nie, maar dat U hulle van die Bose bewaar.” (Johannes 17:15).