Goddelike Dissipline

Hebreërs 12:5-17

Ons samelewing is tot ’n groot mate teen dissipline. Die dissipline in skole is swak, sodat die onderwysers met hulle hande in hulle hare sit. Selfs ouers mag nie meer hulle kinders pak gee nie. Die meeste kerke pas nie kerkdissipline toe nie. Hierdie ongedissiplineerde gesindheid raak selfs publieke dienste soos die polisie. In die verlede was polisiemanne pynlik netjies en fiks. Nou is hulle oorgewig en slordig.

God wil hê ons moet gedissiplineerd wees en daarom vind Hy dit soms nodig om ons te tugtig. Nie dat ons soos monnike glo dat ons God se guns wen deurdat ons gedissiplineerd is nie. Ons benodig egter sy dissipline om ons veilig tot in die hemel te lei. Soms is dit korrektief: Hy tugtig ons vir ’n spesifieke sonde. Maar partykeer is dit formatief, soos wat jy met jou kinders doen: ‘Maak jou bed op, was die skottelgoed, ruim jou kamer op.’ Jy doen dit nie om jou kinders te straf nie, maar om hulle te leer om gedissiplineerd te lewe. Net so doen die Here ook met ons.

1. God se doel met dissipline (v.5-11)

[a] Om te wys dat jy sy kind is (v.5-8)

Wie het jou pak gegee toe jy ’n kind was? Seker maar die persoon wat jou grootgemaak het—gewoonlik jou ouers. Net so tugtig die Here ons om te wys dat Hy ons Vader is en dat ons sy kinders is. Hy het ons as sy kinders aangeneem, sodat ons sy Koninkryk kan erf (v.5-8, Joh. 1:12, Gal. 4:5, 7, Ef. 1:5, 1Joh. 3:1). Dit is wanneer ons dit vergeet dat ons dink: ek ly verniet. As jy egter jou Bybel ken, weet jy dat God ’n doel het wanneer Hy jou tugtig (v.5, Spr. 3:11-12). Hy tugtig ons, sodat ons kan leer om Hom te eerbiedig.

Moet daarom nie sy tug ligtelik opneem, dit ignoreer en op die verkeerde weg volhard nie (v.5). Selfs al is jy nie bewus van ’n spesifieke sonde waarvoor Hy jou tugtig nie, kan jy altyd iets aflê om meer soos Jesus te word. As jy teen sy dissipline rebelleer, sal Hy met jou doen wat ’n wyse ouer met sy kinders doen. As die kind wriemel wanneer hy pak kry, dan gee die ouer hom wéér pak, sodat hy kan leer om homself aan die dissipline te onderwerp. Net so sal God ook die bankskroef stywer draai as jy onder die beproewing teen Hom in opstand kom. Hy sal jou dissiplineer totdat jy luister en jouself aan Hom onderwerp.

Wees dan ernstig oor God se dissipline, maar moenie moedeloos raak omdat dit seer is nie (v.5). Die Griekse woord vir kasty [mastigoō] beteken letterlik géseling. Dit verwys na iemand wat met ’n kort sweep geslaan word. God se dissipline is pynlik. Moet egter nie daaronder sug nie, maar probeer eerder aan die rede dink vir hoekom Hy jou tugtig. Hy doen dit om te wys dat jy sy kind is; om te wys dat Hy jou liefhet en jou van die verkeerde pad wil weghou; en sodat Hy jou op die regte pad kan terugdraai net soos wat dorings langs die pad jou aanmoedig om liewer op die pad te hardloop (v.6-7, Deut. 8:5, Spr. 13:24, 19:18, 23:13-14, 2Kor. 12:7, Op. 3:19).

Onthou ook dat Goddelike dissipline deel is van die Christelike lewe (v.8). Elke goeie pa tugtig sy seun. Ons hemelse Vader doen dieselfde (v.7). As Hy jou nié tugtig nie, wys dit dat jy nie aan Hom behoort nie (v.8). Goddelike dissipline is met ander woorde die voorreg van gelowiges, sodat ons nie die pad byster raak nie. Omtrent twee jaar gelede het ek met iemand gesels wat dit verstaan het. Die gesprek het so geklink:

‘Ivor, ek is nie ’n lidmaat van julle gemeente nie. As ek droogmaak, sal die gemeente my tugtig?’

‘Nee.’

‘So ek het nie daardie vooreg nie?’

‘Ongelukig nie. Dit is net vir lidmate.’

Die man het trane in sy oë gehad. Hy wou nie hê ons moes hom los as hy die pad byster raak nie. Sien jy dus dat God se dissipline ’n voorreg is en nie ’n straf omdat Hy ons haat nie? As jy dít kan onthou, sal God se tug vir jou draagliker wees.

[b] Om jou karakter te vorm (v.9-11)

As ’n ouer nie sy kind tugtig nie, mag die kind miskien goed presteer (byvoorbeeld in sport en akademie), maar sy karakter sal vrot wees. Hy sal ’n kind wees wat altyd sy sin wil hê, wat geen respek het vir gesag nie, wat nie selfdissipline het nie, en wat nie dink aan die gevolge van sy optrede nie. ’n Ouer wat egter sy kind reg tug, sal sy kind se respek wen (v.9).

Dit werk dieselfde met ons hemelse Vader; Hy wat ons geeste geskep het en ons laat lewe (v.9, Num. 16:22, Ef. 3:14): Hy dissiplineer ons om ons karakter te vorm. Eintlik is dit nie die tug wat jou karakter vorm nie, maar hoe jy daarop reageer. As jy soos ’n tweejarige skop en skreeu, sal jy nie groei nie. As jy jouself egter aan sy tug onderwerp, kan die Here jou soos klei vorm (v.9, 1Pet. 5:6). Tug is een van die middele wat Hy gebruik om ons van die dood te red en op die pad van die lewe te hou (v.9, Spr. 15:10). Sien dus sy tug soos jy jou ouers s’n gesien het toe jy ’n kind was. Hulle het jou vir ’n paar jaar getugtig en opgehou toe jy ’n grootmens word (v.10). Net so duur die Here se tugtiging vir ’n oomblik terwyl jy op aarde is (v.11, 2Kor. 4:17, 1Pet. 1:6, 5:10). Moet dan nie wil opgee wanneer dinge moeilik raak nie, maar volhard tot die einde.

Die outeur sê verder dat ons ouers ons na hulle beste wense getugtig het (v.10). Dit impliseer dat hulle soms foute gemaak het (v.10). God is die perfekte Vader en maak nie foute soos ons aardse ouers nie (Matt. 5:48). Daarom tugtig Hy ons altyd tot ons beswil en nooit tot ons nadeel nie (v.10). Die swaarkry wat jy op die oomblik beleef, is God se liefdesbrief aan jou. Jou beproewing is handgemaak om jou daardeur goed te doen (v.10, Jes. 28:23-29). Dit beteken dat die Here nooit die beproewing onnodiglik sal uitrek, of dat Hy dit sal stopsit voordat Hy sy doel met jou bereik het nie (Job 23:14, Jer. 23:20, 30:24). Buig daarom die knie voor Hom en aanvaar sy wil.

Die feit dat God se dissipline tot jou beswil is, beteken nie dat jy altyd ’n beter werk sal kry as jy jou huidige een verloor het nie. Maar dit beteken dat Hy jou heilig en meer soos Jesus sal maak, sodat jy volwasse kan word in jou karakter (v.10, Rom. 8:28-29). Miskien voel dit nou vir jou of dit so is nie. Nou voel dit of die Here jou net wil seermaak (v.11, soos wat ’n kind by die tandarts voel). Maar God is nie ’n sadis wat dit geniet om sy kinders te laat ly nie: “want nie van harte verdruk of bedroef Hy die mensekinders nie.” (Klaagl. 3:33). Hy is eerder ’n boer wat jou soos ’n vrugteboom snoei, sodat jy meer vrug kan dra (v.11, Joh. 15:2). Kyk daarom verby die pyn na die uitkoms. As jy nederig onder sy roede buig (v.9), sal jou karakter groei en sal jy ’n boom wees wat die vredevolle vrug van geregtigheid dra (v.11, Fil. 1:11).

Wat beteken dit? Hoe meer jy onder die Here se dissipline buig en Hy jou karakter vorm, hoe meer sal jy opreg lewe (v.11). En hoe meer jy opreg lewe, hoe meer sal jy God se vrede ervaar (v.11, Jes. 32:17). Jy sal soos ’n boom wees wat deur baie droogtes en storms geleer het om jou wortels diep te anker. Deur die beproewings leer die Here jou om nie angstig te wees nie, maar om sy goedheid, wysheid, en krag te vertrou. Later sal jy ín jou beproewings vrede hê, omdat jy weet dat die Here dit tot jou beswil doen (v.10-11). Jy sal nie meer hoef te dink dat Hy vir jou kwaad is, of dat Hy van jou vergeet het, net omdat dinge skeef loop nie. Jy sal nie meer gefrustreerd, verward, angstig, ongeduldig, kwaad, of bang voel nie, maar jy sal ’n diep vrede beleef wat jy vir niemand kan beskryf nie.

Ek weet dat ék nog nie daar is nie. Wat van jou? Mag die Here ons help om te sien dat ons lyding nie doelloos is nie, maar dat die Here ’n goeie plan daarmee het. Laat ons leer om te glo dat Hý die plan verstaan, selfs al weet óns nie altyd wat aangaan nie.

2. Jou reaksie (v.12-17)

[a] Skep moed en volhard (v.12-13)

Toe ek en my gesin ’n paar gelede Kaap toe is, het ons deur die nag gery. Ek en my vrou het energie-bruispille gedrink om wakker te bly. Heb. 12:5-11 is soos energie-bruispille wat jou nuwe krag gee. Sodra jy besef dat God ’n goeie doel met jou beproewing het, kan jy jou slap hande en lam knieë (vgl. v.5) optel en versterk, sodat jy weer na Jesus kan kyk en verder in die wedloop kan hardloop (v.12, 1-2, Jes. 35:3). Dit help jou ook om nie verder op die kronkel pad van sonde te loop nie, maar om terug te keer na die reguit pad van gehoorsaamheid (v.13, Spr. 4:26-27, Matt. 7:14).

Is dit waar jy loop? Of het jy miskien verkeerd reageer op God se tugtiging en die pad van sonde gekies? Sien asseblief die Here se goeie doel met jou tugtiging raak en draai terug na die regte pad. Indien jy dit nie wil doen nie, sal jou ledemate uit lid uit raak, sodat jy uitsak en nie verder in die wedloop hardloop nie (v.13). Jy sal met ander woorde verlore gaan. Hoekom nie eerder die Here vra om jou lam knieë te genees, sodat jy enduit kan volhard nie (v.13, Gal. 6:1, Gk.)?

[b] Jaag die goeie na (v.14)

Enige ernstige landloop atleet probeer nie net die hindernisse vermy nie, maar hy dink ook aan die medalje. Net so moet ons nie net die hindernisse van sonde vermy nie, maar ook die goeie najaag. Wat is die ‘goeie’ wat ons moet najaag?

Vrede (v.14). Ons het dit veral nodig, omdat ons maklik geïrriteerd raak met ander mense wanneer ons swaarkry. Alhoewel God se dissipline op die einde tot vrede lei (v.11), gebeur dit nie dadelik nie en moet ons daarna streef in ons verhoudings met ander (v.14, Rom. 12:18, 14:19, 1Pet. 3:11). Het jy hierdie vrede?

Wat van God se heiligmaking: het jy dít (v.14)? Heiligmaking het niks te doen met godsdienstigheid nie. Dit gaan eerder oor ’n lewe waar jy afgesonder en toegewy aan God lewe (10:10, 14, 1Tess. 4:3, 7, 1Pet. 1:15-16). Dit gaan oor ’n lewe van gehoorsaamheid. Dissipline is een van die middele wat God gebruik om hierdie doel in jou lewe te bereik (v.10-11, 14).

Moet dan nie net van die dissipline ontslae wil raak nie, maar vra wat jy daaruit kan leer en hoe jy heilig kan wees. Een van my vriende het dit ’n paar jaar gelede vir my gesê. Ek het deur ’n groot beproewing gegaan. Hy het my daaraan herinner dat die koning sy stempel op die was druk wanneer dit sag is. ‘Spandeer ekstra tyd in gebed om die Here te vra wat Hy jou wil leer,’ het hy gesê. Ek het sy raad gevolg en nie opgehou vra dat die Here die beproewing moet wegvat. My gebed het verander na: ‘Ek wil nie deur die beproewing gaan sonder om die dinge te leer wat U vir my wil leer nie.’

Wat sal gebeur as jy nié deur God se dissipline leer om heilig te wees nie? Jy sal nie hemel toe gaan om sy heerlikheid te sien nie: “Jaag…die heiligmaking [na] waarsonder niemand die Here sal sien nie” (v.14, vgl. Matt. 5:8, Ef. 5:5, Op. 21:27, 22:15).

[c] Kyk uit vir mekaar (v.15-17)

Die Comrades Maraton se naam bevat die woord ‘comrade’ wat ‘maat’, of ‘vriend’ beteken. Die maraton gaan dus oor vriende wat mekaar help om die wedloop te voltooi. Op dieselfde wyse moet ons mekaar in die Christelike wedloop help. Dit is letterlik wat die woord ‘pas op’ in v.15 beteken. Die Griekse woord [episkopeō] praat van mense wat oorsig oor mekaar hou. Dit geld vir die leiers wat oor die kudde moet waak (Heb. 13:17), maar ook vir die res van die gemeente wat mekaar se geestelike belange op die hart moet dra (Heb. 3:13, 10:24-25).

Prakties beteken dit byvoorbeeld dat jy ander moet kontak as jy sien dat hulle nie hier is nie. Vra hulle of alles reg is. Spreek hulle aan as hulle met sonde besig is (Matt. 18:15, Gal. 6:1). Moenie bang wees om dit te doen nie. Sou jy wou hê dat hulle dit vir jou doen? Doen dit dan vir hulle. Vra die Here se hulp en weet dat Hy met jou is (Matt. 18:20).

Ons moet toesien dat niemand agter raak in die wedloop, sodat hulle uiteindelik die hemel mis nie (v.15, Heb. 4:1). Ons moet ook sorg dat daar nie ’n wortel van bitterheid is wat die res van gemeente beïnvloed nie. Dit kan verwys na mense wat bitter is en nie die vrede najaag nie (v.14-15). Meer waarskynlik verwys dit egter na iemand wat Jesus verwerp en afvallig raak. So iemand dra bitter vrugte wat die res beïnvloed om óók afvallig te raak (vgl. 1Kor. 5:6). Laasgenoemde interpretasie pas beter by die konteks van Hebreërs, asook by die kruisverwysing in Deut. 29:18-20:

“Pas op dat daar nie dalk onder julle ’n man of ’n vrou, ’n familie of ’n stam is wat vandag afvallig word van die Here ons God en die gode van daardie nasies gaan dien nie. As daar so iemand is, so ’n gifwortel wat alles kan vergiftig, kan hy homself dalk probeer gerusstel wanneer hy hierdie woorde hoor, en kan hy dalk sê: ‘Ek is veilig al volg ek my eie harde kop.’ Maar dit sal lei tot ellende en swaarkry, want die Here sal nie so iemand wil vergewe nie.” (Nuwe Vertaling).

Wat moet ons met so iemand doen? Ons moet hom uit die gemeente verwyder om sy invloed te stop (Matt. 18:17). Dit is hartseer, maar soms is dit die enigste manier om te keer dat die gangrene versprei (2Tim. 2:16-17). Om die slegte invloed van sonde te keer, moet ons ook toesien dat niemand seksueel losbandig is nie (v.16, Heb. 13:4, Op. 2:20-23). Is enigiemand in ons gemeente so, of miskien iemand wat hierdie preek lees? Bekeer jou van jou sonde en word vergewe (Joh. 8:11, 1Kor. 6:11). As jy dit nié doen nie, sal die Here dit uitbring en die gemeente gebruik om jou te tugtig (1Kor. 5).

Laat ons nie onheilig lewe soos Esau nie (v.16, 14). Hoe was hy onheilig? Hy het nie omgegee vir ’n beloning in die toekoms nie, maar het vir die hier-en-nou gelewe (v.16, Gen. 25:29-34). Toe hy later met trane die gevolge van sy verkeerde besluit wou omkeer, was dit te laat (v.17, Gen. 27:30-40, 2Kor. 7:10).

Moenie soos Esau wees en jou kanse verspeel nie. Wat help dit jy geniet nóú die plesiere van sonde as jy die hemel mis? In die hel sal jy wens dat jy die gevolge van jou sonde kan omkeer, maar dan is dit te laat (v.17). Niemand kan immers oorgaan van die hel na die hemel nie (Luk. 16:26).

Daar het jy dan die opsies: wil jy nóú die pyn van God se dissipline voel wat jou op die regte pad hou, óf wil jy sy tugtiging vryspring, op die weg van jou sonde volhard, en hel toe gaan? Wil jy met ander woorde soos ’n kind wees wat die pynlike gevolge van sonde voel, of wil jy die kind wees wat nooit pak kry nie, maar op die einde ’n grootmens word wat smartlike ellende het, omdat hy gedink het dat sonde geen gevolge het nie? Jy hoef net na die kruis te kyk om te weet dat sonde drastiese gevolge het. Dieselfde kruis maak egter dat God se dissipline nie nét ’n by met ’n angel is nie, maar dat dit heuning ook gee.